ASAL USUL SAJARAH

Colénak atawa ogé anu katelah beuleum peuyeum (Colénak, akronim pikeun dicocol énak, hartina "dicelupkeun enak"), nyaéta ngaran jajanan khas Sunda anu dijieun tina peuyeum (tapé sampeu) anu dibeuleum jeung gula bereum cair. Asalna ti wewengkon Sukabumi, kadaharan lokal ieu raket patalina jeung budaya Jawa Barat.

Colénak, anu diciptakeun ku Aki Murdi, urang Bandung, jadi bagian tina sajarah dina Konferensi Asia Afrika (KAA) anu diresmikeun di Bandung taun 1955, anu dihadiran ku Présidén Sukarno katut para pamingpin séjénna. Aki Murdi ngamimitian usahana dina taun 1930. Saban poé manéhna ngajual kadaharan tradisional di sisi Jalan Ahmad Yani (Cicadas) No. 733 Kota Bandung, Jawa Barat. 

Bahan dasarna basajan pisan, ngan ukur kedah dibeuleum peyeumna dugi ka coklat, hasilna tékstur garing di luar sareng lembut di jéro. Colénak tiasa disajikeun sareng gula beureum cair sareng kalapa parut pikeun rasa gurih anu khas. Peuyeum, bahan dasar sampeu anu diferméntasi pikeun colénak, nyaéta kadaharan tradisional anu mindeng kapanggih di imah masarakat. Ku kituna, kadaharan ieu mangrupa conto nyata kabeungharan kuliner Indonésia, ngamangpaatkeun bahan-bahan lokal kayaning sampeu, kalapa, jeung gula beureum. Colénak ogé nunjukkeun kumaha masarakat Jawa Barat tiasa bijaksana ngamangpaatkeun sumber daya alam, bari ogé nunjukkeun kadeukeutna kana alam sareng budaya lokal.

Colénak téh perpaduan rasa amis sareng gurih, anu ngajantenkeun colénak janten tuangeun anu sampurna sareng raos pikeun sagala kasempetan, khususna saprak lami populer di kalangan masarakat désa. Pamahaman anu langkung jero nunjukkeun yén cara ngaladénan colenak tiasa nimbulkeun rasa akrab. Ieu ngagambarkeun kabudayaan Jawa Barat anu kasohor ku silaturahim sareng kabersamaan. Ku alatan éta, kadaharan ieu lain saukur ngeunaan rasa, tapi ogé mangrupa simbol tradisi, kaarifan lokal, sarta ajén-inajén sosial anu kudu dilestarikan. Kadaharan Tradisional ieu ogé nyarioskeun carita ngeunaan hubungan antara manusa sareng alam sareng warisan budaya anu diwariskeun ti generasi ka generasi. Kadaharan khas Sunda ieu—beuleum peuyeum—kasohor di dunya. 

"Aki mah ngajualna di tempat leutik. Jaman harita mah ieu kadaharan teh disebutna peuyeum digulaan (peuyeum campur gula)," ceuk Betty Nuraety (43), incuna Aki Murdi, waktos ditepungan detik.com di gerai Colenak Murdi Putra Rebo (8 April 2015). Kadaharan anu sederhana ieu didamel tina sampeu, anu didamel tape atanapi peuyeum. Peuyeum ieu lajeng di beuleum.  

"Tah lamun peuyeumna dibeuleum, haseupna kamana-mana. Aki mah ngajualna di hareup (sisi jalan). Ambu beuleum peuyeum téh matak pikabitaeun," ceuk Betty. Kaayaan ieu nu matak palanggan daratang pikeun nyobian "peuyeum digulaan". Tétéla, saurang palanggan ngadadak ngasongkeun yén jajanan Aki Murdi kudu boga "merk".

"Saurang palanggan ngasongkeun ngaran colénak. Ku sabab cara ngadahar beuleum peuyeum ieu téh ku cara dicelupkeun (ngarampa sababaraha kali) kana gula beureum. Loba palanggan anu nyebutkeun éta nikmat. Ku kituna, ngaran "colenak" diciptakeun, singketan tina "dicocol enak," ceuk Betty.

Ti saprak Aki Murdi pupus di Bandung taun 1966, dina yuswa 72 taun, resep colénak legendaris Murdi janten mekar. Betty mangrupikeun generasi katilu anu ngalakonan usaha, anu ayeuna beroperasi dina nami merek "Colénak Murdi Putra." Nawiskeun rasa original, durian, sareng nangka.

"Ti baheula nepi ka ayeuna, kualitas rasa colenak tetep dijaga. Cara nyieun colénak ogé tetep teu robah," ceuk Betty.

Ku sabab kitu, colénak teh bisa digaleuh di lokasi jeung sababarha cabang anu aya di Kota Bandung, nyaeta sapertos di handap ieu:

Sumber 1: Beuleum peuyeum ti tanah Parahyangan

Sumber 2: Asal usul colénak khas Bandung